خلاصه کتاب حیات فکری و سیاسی امامان شیعه- امام سجاد(ع)

• بر طبق نصوص محدثین شیعه امام سجاد جانشین و وصی پدرش امام حسین بوده است. پذیرش امامت امام سجاد در جامعه شیعه و مقبول بودن امامت آن حضرت در طی تاریخ، خود شاهدی اصیل بر صدق این وصایت است. وجود وسائلی چون شمشیر و یا زره رسول در نزد امام سجاد که منابع اهل سنت هم ذکر کرده اند، همه دلایلی بر امامت امام سجاد است.
• مهمترین تاثیر اجتماعی امام سجاد: ایجاد پیوند مردم با خدا از طریق دعا. از دلایل مشهور شهرت امام سجاد جملات زیبا در قالب دعا بود که همه را به خود جذب می کرد.
• جاحظ: در مورد امام سجاد همه فرقه های اسلامی یکسان می اندیشند و هیچ کدام تردیدی در برتری او نداشتند.
• امام در زمان خویش به نام های علی الخیر، علی الاغر و علی العابد مشهور بود.
• امام سجاد: صدقه در تاریکی شب آتش غضب خداوند را خاموش می کند.
• زندگی امام سجاد در مدینه و دور بودن از عراق فرصت هدایت جریانات شیعی کوفه را از امام گرفته بود.
• شواهدی وجود دارد که امام سجاد علیه غلات موضع گیری کرده است، این به معنای وجود انحراف در میان شیعیان عراق بود که امام را وادار می کرد تا از موضع گیری و برقراری رابطه مستقیم و حمایت کامل از آن ها خودداری کند.
• تاثیر قیام مختار:

الف: تحریک و زنده نگاه داشتن احساسات شیعی

ب: ایجاد انگیزه در میان موالی برای شرکت در جریانات سیاسی

• روش فقهی امام سجاد: نقل احادیث پیغمبر از طریق امام علی که شیعیان تنها آن احادیث را درست تلقی می کردند.
• امام سجاد جمله حی علی خیر العمل را در اذان می آورد و وقتی مورد اعتراض قرار می گرفت می گفت: هو الاذان الاول!
• علت عدم حمایت امام سجاد از قیام کنندگان مدینه: از نظر امام افزون برآنکه حرکت مزبور ماهیت شیعی نداشت دقیقاً در خط زبیریان هم بود.
• مهمترین اصلی دینی- سیاسی که امام سجاد براساس آن روزگار سیاسی خود را گذراند تقیه بود. سپری که شیعیان در تاریخ با استفاده از آن، حیات خویش را تضمین کرده و ائمه شیعه بارها و بارها توجه بدان را گوشزد شیعه کرده اند. اهل سنت به دلیل در اختیار داشتن حکومت، نیازی به تقیه نداشته و تنها برای متهم کردن شیعه، تقیه را از حوزه احکام فقهی مسلم اسلامی خارج کردند. تکیه بر اصل تقیه گرچه قرانی است، اما از لحاظ فقهی بیشتر از ناحیه امامانی تاکید گردید که خود گرفتار آن بودند.
• ملایمت امام سجاد در برخورد با امویان، سبب شد تا امام زندگی آزادی در مدینه داشته و کمتر توجه مخالفان را به خود جلب کند.
• مفاهیم سیاسی دعاهای امام سجاد:

1. تاکید بر صلوات بر محمد و آل او
2. بیان مفهوم امامت
3. گریه امام سجاد در قالب دعاها و برای کربلا

• امام سجاد همانند حضر علی با برخورد اسلامی خویش بخشی از موالی عراق را به سمت خویش جذب کرد، کوشید تا حیثیت اجتماعی این قشر را بالا ببرد و سیره حسنه پیامبر را احیا بکند.